ΔΥΤΙΚΟΣ ΥΜΗΤΤΟΣ

Ο Υμηττός είναι ο πλησιέστερος ορεινός όγκος στο κέντρο της Αθήνας και αποτελεί τον μεγαλύτερο πόλο έλξης των ποδηλατών της πρωτεύουσας. Το σχήμα του είναι μακρόστενο με μήκος 23 χλμ. και πλάτος 4 – 6 χλμ. και κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο, αποτελώντας το φυσικό σύνορο των λεκανοπεδίων Αττικής και Μεσογείων. Η υψηλότερη κορυφή του ονομάζεται Εύζωνας, έχει υψόμετρο 1026 μέτρα και άλλες τόσες κεραίες να την κοσμούν! Λόγω της εγγύτητας του με την Αθήνα, προσελκύει πλήθος κόσμου για ποδηλασία, ορεινό τρέξιμο, ορειβασία, αναρρίχηση ή ακόμη και για μια χαλαρή βόλτα. Εκτός του κύριου ασφαλτόδρομου που ξεκινά από την Καισαριανή και φτάνει μέχρι την κορυφή του βουνού, υπάρχει ένα πυκνό δίκτυο χωματόδρομων και μονοπατιών, ιδανικών για ποδήλατο βουνού. Επιπλέον, 14  σηματοδοτημένα (με αριθμούς) πεζοπορικά μονοπάτια και πολλά περισσότερα χωρίς σήμανση περιμένουν τους πιο ανήσυχους ποδηλάτες του βουνού. Στο MTB-Greece παρουσιάζονται διαδρομές, με διαφορετικούς βαθμούς δυσκολίας, καλύπτοντας όλη σχεδόν την έκταση του βουνού. Υπάρχουν πολλές πιθανές παραλλαγές αυτών, οι οποίες με την βοήθεια των χαρτών και λίγη διάθεση για εξερεύνηση, μπορούν να τροποποιηθούν και να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις κάθε ποδηλάτη.

Όνομα: Μια πιθανή προέλευση του ονόματος είναι από τη λέξη θύμος (θυμάρι) το οποίο παραφράστηκε με την πάροδο των χρόνων  κατά σειρά σε Θυμέτ – Υμέτ – Υμηττός. Οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν τη λέξη θύμους, για να περιγράψουν όλα τα φρύγανα (χαμηλοί θάμνοι) που αφθονούν μέχρι και σήμερα στον Υμηττό και με τα δυνατά τους αρώματα προσελκύουν τις μέλισσες, κάνοντάς τες να στροβιλίζουν σαν μεθυσμένες. Από το φαινόμενο αυτό -της τρέλας των μελισσών- πιθανόν να πηγάζει το ‘’Τρελός’’, που αποτελεί το παλιό όνομα του βουνού. Μια διαφορετική εκδοχή του ονόματος ‘’Τρελός’’ είναι ότι προέρχεται από παράφραση του χαρακτηρισμού ξένων περιηγητών, οι οποίοι τον περιέγραφαν ως ‘’τρε λονγκ’’ (πολύ μακρύ) λόγω του σχήματος του.

Ιστορικά στοιχεία: Λόγω των ιδιαίτερα ευνοϊκών βιοκλιματικών συνθηκών η περιοχή κατοικήθηκε από την προϊστορική περίοδο. Στην αρχαιότητα, την εποχή άνθησης της πόλης των Αθηνών, ο Υμηττός εμφανίζεται ως κέντρο λατρείας των αρχαίων θεών, αλλά και ως τόπος υγείας εξαιτίας των πηγών του που είχαν θεραπευτικές ιδιότητες. Στην περιοχή αναφέρεται από τον Ηρόδοτο η ύπαρξη πολλών οικισμών όπως ο Σφηττός, η Πήρα, η Αιξωνή κ.α. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, οι αρχαίοι ναοί αποτέλεσαν δομικά υλικά για την κατασκευή χριστιανικών ναών όπως της Μονής Καισαριανής και Αστερίου. Τα μοναστήρια παραμένουν ενεργά τόσο επί Φραγκοκρατίας όσο και κατά την Οθωμανική περίοδο. Η καταστροφή και ο μαρασμός των μοναστηριών οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αντιβασιλεία του Όθωνα και στο διάταγμα του περί κλεισίματος όσων μονών είχαν λιγότερους από 6 μοναχούς. Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, ο Δυτικός Υμηττός μέχρι την Καισαριανή δεν αποτελούσε βοσκότοπο, αλλά αξιοποιήθηκε κυρίως για στρατιωτικές και κρατικές εγκαταστάσεις. Η πευκόφυτη αυτή περιοχή χαρακτηρίστηκε αναδασωτέα το 1917, απόφαση που δεν έμελλε να πραγματοποιηθεί ποτέ, καθώς η Μικρασιατική τραγωδία του 1922 προκάλεσε το τεράστιο κύμα προσφύγων, μέρος του οποίου δημιούργησε συνοικισμούς στις αναδασωτέες αυτές εκτάσεις.

Βιοποικιλότητα: Ένα μικρό μέρος του πευκοδάσους που κάλυπτε παλιότερα μεγάλες εκτάσεις στον Υμηττό έχει απομείνει σήμερα. Η μεγαλύτερη έκταση του  βουνού, καλύπτεται από χαμηλή, θαμνώδη και ποώδη βλάστηση. Στον Υμηττό απαντώνται περισσότερα από 600 είδη και υποείδη φυτών, μεταξύ των οποίων 54 ενδημικά είδη της Ελλάδας, αριθμός τεράστιος αναλογικά με την έκταση του. Μεταξύ των φυτών ξεχωρίζουν τα 44 προστατευόμενα είδη ορχιδέας, η πυκνότητα των οποίων θεωρείται η μεγαλύτερη στην Ευρώπη σε σχέση με την έκταση του βουνού (Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις ορχιδέες του Υμηττού εδώ και να συνδεθεί με το άρθρο για τις ορχιδέες). Η ποικιλία των θηλαστικών είναι σχετικά μικρή και περιλαμβάνει αλεπούδες, νυφίτσες, λαγούς, τρωκτικά καθώς και διάφορα είδη νυχτερίδας στα πολυάριθμα σπήλαια. Αντίθετα, ιδιαίτερα πλούσια θεωρείται η ορνιθοπανίδα της περιοχής, με  περισσότερα από 130 είδη  πτηνών να έχουν καταγραφεί στον Υμηττό. Σημαντική είναι η μόνιμη παρουσία της νησιωτικής πέρδικας, ενώ περιστασιακά παρατηρούνται και μεγάλα αρπακτικά και πτωματοφάγα πουλιά όπως ο φιδαετός και το όρνιο. Μεταξύ των ερπετών αξιοσημείωτη είναι η παρουσία των δύο ειδών χελώνας (μεσογειακή και κρασπεδωτή) καθώς και του λαφιάτη, της οχιάς και του σπιτόφιδου.

Η αφετηρία της διαδρομής βρίσκεται στη μονή του Α. Ιωάννη στον Καρεά. Τα πρώτα 7,5 χλμ είναι ξεκούραστα με κατηφορικούς ως επί το πλείστων χωματόδρομους και ένα μονοπάτι με τοπική τεχνική δυσκολία μόνο στην αρχή του. Στο δεύτερο μισό της διαδρομής δεν λείπουν οι ανηφόρες συνολικής υψ. διαφοράς 350 μ., για να ακολουθήσει ένα άγνωστο στους περισσότερους μονοπάτι μήκους 1 χιλιομέτρου το οποίο οδηγεί στην αφετηρία της διαδρομής.