ΚΟΖΙΑΚΑΣ & ΤΡΙΓΓΙΑ

Ο Κόζιακας και η Τριγγία αποτελούν δύο χαρακτηριστικούς ορεινούς όγκους της Νότιας Πίνδου, ένα φυσικό ανάχωμα ανάμεσα στον θεσσαλικό κάμπο και τον βαθύτερο ορεινό κόσμο της Πίνδου. Ο Κόζιακας, γνωστός και ως Κερκέτιο όρος, υψώνεται στα ανατολικά με ψηλότερη κορυφή την Αστραπή, στα 1.901 μέτρα, ενώ η Τριγγία, πάνω από την Κρανιά και το Παλαιοχώρι, φτάνει τα 2.204 μέτρα. Στις πλαγιές τους εναλλάσσονται πυκνά δάση κωνοφόρων και φυλλοβόλων, με ανοιχτά ορεινά λιβάδια, βραχώδεις ράχες και ρέματα που χαράζουν το τοπίο. Ανήκουν σε μια περιοχή με ιδιαίτερη φυσική αξία και πλούσια βιοποικιλότητα, όπου η μετάβαση από τη δασική στη υποαλπική ζώνη γίνεται αισθητή όσο κερδίζουμε ύψος. Τα βουνά αυτά, όμως, δεν υπήρξαν ποτέ απλώς ένα φυσικό σύνορο. Για αιώνες αποτέλεσαν περάσματα ανθρώπων, κοπαδιών και κυρατζήδων (δλδ. αγωγιατών), συνδέοντας τα χωριά της Πίνδου με τον θεσσαλικό κάμπο. Οι αυχένες και οι παλιές στράτες, όπως η περίφημη Βλαχόστρατα κάτω από την Τριγγία, ακολουθούσαν τις φυσικές διόδους του βουνού και ένωναν κοιλάδες και ορεινούς οικισμούς. Σήμερα, οι ίδιες πλαγιές προσφέρονται για έναν διαφορετικό τρόπο εξερεύνησης. Οι χωματόδρομοι, τα μονοπάτια και τα παλιά περάσματα μάς οδηγούν βαθιά μέσα στο βουνό, από τα σκιερά δάση στις ανοιχτές κορυφογραμμές, αποκαλύπτοντας διαρκώς νέες εικόνες. Κι αν κάποτε από εδώ περνούσαν άνθρωποι και κοπάδια αναζητώντας τον δρόμο τους μέσα στην Πίνδο, σήμερα ποδηλατούμε στα ίχνη τους, χωρίς ανάγκη να φτάσουμε κάπου· παρά μόνο για τη χαρά του να διασχίζουμε ένα τοπίο που εξακολουθεί να επιβάλλει τους δικούς του ρυθμούς.

Ποδηλατώντας σε άγνωστα μέρη, διατηρούμε την παιδικότητα  μας και την απαράμιλλη αντίληψη της πραγματικότητας που αυτή μας προσφέρει. Κάθε χωματόδρομος μετουσιώνεται σε μια πρόσκληση για εξερεύνηση, σε μια μικρή περιπέτεια. Η ανεμελιά, η αίσθηση πως ο κόσμος μάς ανήκει και εκείνη η ακατανίκητη παρόρμηση να ανακαλύψουμε το άγνωστο πραγματώνονται με τον καλύτερο τρόπο μέσα σε τρεις ποδηλατικές μέρες  στα βουνά της Νότιας Πίνδου. Στην πραγματικότητα, η ποδηλασία στους ορεινούς όγκους του Κοζιακα και της Τριγγίας δεν περιγράφεται με χιλιόμετρα και υψομετρικές. Μετριέται σε ανάσες, ανηφόρες που μοιάζουν ατελείωτες, πειράγματα και πλάκες, περάσματα από υπέροχα μονοπάτια και στάσεις  απολαυστικές με αξέχαστες εικόνες που συχνά προκαλούν συγκίνηση και ανείπωτη αίσθηση ηρεμίας. Τρεις μέρες ανάμεσα σε πυκνά δάση, αλπικά λιβάδια, πεντακάθαρα ποτάμια, απομονωμένα χωριά και κορυφογραμμές, ακολουθώντας δρόμους και μονοπάτια που συνδέουν έναν τόπο όπου η φύση εξακολουθεί να έχει τον πρώτο λόγο.

1^η μέρα Αμπέλια – Νεραϊδοχώρι (45,4 km 1540↑ 750↓)

Αφετηρία αποτελεί το χωριό Αμπέλια, χτισμένο στην όχθη του παραπόταμου του Πηνειού Κλεινοβίτικου, σε υψόμετρο 350 μέτρων. Η διαδρομή ξεκινά ήπια και κινείται παράλληλα με το ποτάμι σε βατό χωματόδρομο με ελάχιστη κλίση μέσα από μικτό δάσος βελανιδιάς και πλατανιών έως τον επαρχιακό ασφαλτόδρομο που ανηφορίζει στην πλατεία και το καφενείο της Γλυκομηλιάς (κάτω Περλιάγκο) με τον δροσερό πλάτανο και την απαραίτητη πηγή σε υψόμετρο 650 μέτρων. Από το χωρίο ξεκινά το πιο απαιτητικό τμήμα της διαδρομής, μια ανάβαση σε κακής βατότητάς  χωματόδρομο με κατά τόπους έντονες κλίσεις, μέσα όμως σε πυκνό δάσος βελανιδιάς και ελάτης  ο οποίος οδηγεί στα  μαγευτικά Περτουλιώτικα λιβάδια στα 1250μ υψόμετρο ιδανικό σημείο για λίγη ξεκούραση και φαγητό, αν κουβαλάτε μαζί σας. Εναλλακτικά συνεχίζετε ως το χωριό Βλατανέοι στο οποίο λειτουργεί η μοναδική ταβέρνα της περιοχής κατά τη ανοιξιάτικη και θερινή περίοδο (βλ. ενότητα φαγητό). Στη συνέχεια ανηφορίζουμε ως το χωριό Βλάχα και το διάσελο Γελαδαριά από όπου ξεκινά  μια επική κατάβαση μέσα από πυκνά έλατα, αρχικά σε βατό χωματόδρομο και στη συνέχεια στην πετρόχτιστη βλάχικη στράτα με κατάληξη το πέτρινο γεφύρι του Χατζηπέτρου -μνημεία μιας άλλης εποχής στην ορεινή Ελλάδα – σε ένα πραγματικά μαγευτικό τοπίο. Λίγο πιο κάτω υπάρχουν σημεία ιδανικά για ένα ανανεωτικό μπάνιο στο παγωμένο ποτάμι, πρώτού ολοκληρώσουμε τη διαδρομή μετά από λίγο ακόμη ανήφορο στο Νεραϊδοχώρι (Βετερνίκο), στα 1250μέτρα υψόμετρο.

2^η μέρα Νεραϊδοχώρι – Κρανιά (43,9 km 1520↑ 1680↓)

Από το Νεραϊδοχώρι ακολουθούμε το κεντρικό δρόμο ελαφρώς κατηφορικά μέχρι το Περτούλι. Ο φρέσκος αέρας μας ξυπνά ευχάριστα πριν μπούμε στην πρώτη ανηφόρα της ημέρας σε καλό χωματόδρομο με ήπιες κλίσεις μέσα στα πυκνά έλατα του προστατευόμενου δάσους του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια η διαδρομή γίνεται αρκετά περιπετειώδης καθώς συνεχίζει σε εγκαταλειμμένο χωματόδρομο – πάντα μέσα στο δάσος – ο οποίος έχει κοπεί ανεπανόρθωτα από την κακοκαιρία Daniel και μας εξωθεί σε παράκαμψη  από νεροφαγωμένο δρόμο ανάμεσα σε πανύψηλες φτέρες. Εν τέλει κατηφορίζουμε αρχικά προς τη Χρυσομηλιά (πάνω Περλιάγκο) σε καλό χωματόδρομο, και στη συνέχεια προς την Αηδόνα από έναν απολαυστικό εγκαταλειμμένο και χορταριασμένο αλλά πολύ βατό χωματόδρομο με υπέροχες θέες προς τους γύρω ορεινούς όγκους ο οποίος μας οδηγεί στην υπέροχη πλατεία του χωριού με τα καφενεία υπό την παχιά σκιά αιωνόβιων πλατάνων. Εδώ, έστω και μια σύντομη στάση είναι επιβεβλημένη, έχοντας όμως κατά νου ότι το ιδανικό σημείο ξεκούρασης είναι το ήσυχο Παλαιοχώρι (Παλαιογκορτσιά). Για να φτάσουμε ως εκεί, κατηφορίζουμε τον ασφαλτόδρομο μέχρι την κοίτη του ποταμού, όπου δυστυχώς τα περισσότερα πλατάνια  είναι ξερά εξαιτίας του άκρως μεταδοτικού μύκητα Ceratocystis platani και συνεχίζουμε ανηφορικά στον υπερφίαλο καινούριο δρόμο κόστους εκατομμυρίων ευρώ, ο οποίος εξυπηρετεί αποκλειστικά το Παλαιοχώρι. Μην ξεγελαστείτε από αυτή τη μικρή εθνική οδό. Πρόκειται για ένα όμορφο ορεινό χωριό με ελάχιστους πλέον μόνιμους κατοίκους στα 950 μέτρα υψόμετρο με μια όμορφη πλατεία και καφενείο/ταβέρνα που λειτουργεί όλο το χρόνο, αποτελώντας ιδανικό σημείο για ανασυγκρότηση και ανάκτηση ενέργειας πριν την τελευταία σκληρή ανηφόρα  της ημέρας για το διάσελο Γκολέμι ανάμεσα στην Τριγγία και την κορυφή Κάλτσα (Νεράιδα), στα 1600 μέτρα υψόμετρο. Καθόλη τη διάρκεια του ανήφορου περιτριγυριζόμαστε από τις εντυπωσιακές βουνοκορφές, και τις αξέχαστες εικόνες που δημιουργεί η ξεχασμένη αυτή γωνιά της Πίνδου. Το υπέροχο σκηνικό – πεμπτουσία της ορεινής ποδηλασίας στην Ελλάδα – ολοκληρώνεται με τη χορταστική κατηφόρα για τα Κονάκια,  ένα παλιό και καλά φροντισμένο σαρακατσάνικο οικισμό όπου οι παραδοσιακές καλύβες έδωσαν τη θέση τους σε ξύλινα σπίτια, και εν τέλει για την Κρανιά Ασπροποτάμου με τους απλωμένους μαχαλάδες και τις εκκλησίες σε δύο κατάφυτες πλαγιές εκατέρωθεν του Κρανιώτικου ρέματος.

3^η μέρα Κρανιά – Αμπέλια (36,9 km 920↑ 1550↓)

Η τελευταία και πιο εύκολη μέρα, αρχικά περνά από τη μοναδική και πολύ εντυπωσιακή εκκλησία του Τίμιου Σταυρού και ανηφορίζει ως τον ορεινό συνοικισμό Δολιανά. Από εδώ ακολουθούμε εγκαταλειμμένο δρόμο για μια μικρή ακόμα περιπέτεια. Αρχικά, ο δρόμος είναι βατός και κερδίζει εύκολα υψόμετρο μέσα στα έλατα αλλά στη συνέχεια έχει κοπεί αναγκάζοντας μας να πάρουμε το ποδήλατο στην πλάτη για λίγα μέτρα, πηδώντας πάνω από πεσμένα δέντρα και ρεματιές. Εντέλει όμως, κατηφορίζει όμορφα μέσα από ένα παρθένο δάσος οξυάς για να συναντήσει τον επαρχιακό δρόμο στα 1350 μέτρα, τον οποίο ακολουθούμε με κατεύθυνση Αμάραντο/Καστανιά μέχρι το χαρακτηριστικό διάσελο στα 1430 μέτρα. Από το σημείο αυτό συνεχίζουμε σε βατό χωματόδρομο ο οποίος κυκλώνει τις βορινές πλαγιές της Τριγγίας σκαρφαλώνοντας  στα 1600 μέτρα, με άπλετη θέα προς την κοιλάδα του Πηνειού και των παραποτάμων του. Το κλείσιμο της διαδρομής περιλαμβάνει 16 χιλιόμετρα απολαυστικής κατάβασης, αρχικά σε χωματόδρομο μέσα σε ένα υπέροχο ορεινό τοπίο μέχρι το χωριό Κλεινό (Κλεινοβό) στα 1000 μέτρα υψόμετρο, και στη συνέχεια σε ασφαλτόδρομο ως το σημείο εκκίνησης με το ασύγκριτο αίσθημα χαράς που προσφέρουν οι μεγάλες αυτές ποδηλατικές καταβάσεις.