ΑΙΓΑΛΕΩ ΟΡΟΣ

Το Αιγάλεω και το Ποικίλο Όρος είναι δύο ενωμένα μεταξύ τους βουνά που εκτείνονται από την Πάρνηθα έως το Πέραμα. Αναπτύσσονται σε μήκος 16,5 χλμ. με κατεύθυνση από ΝΔ προς ΒΑ και αποτελούν το φυσικό όριο ανάμεσα στο λεκανοπέδιο Αθηνών και το Θριάσιο Πεδίο. Έχουν μακρόστενο σχήμα με μέγιστο πλάτος 3,5 χλμ. και χωρίζονται στο ύψος του Χαϊδαρίου από την Εθνική Οδό Αθηνών–Κορίνθου.

Η υψηλότερη κορυφή του όρους Αιγάλεω ονομάζεται Κούκος (463 μ.). Οι πλαγιές του είναι κατά κανόνα ομαλές, ενώ κυριαρχούν τα ασβεστολιθικά πετρώματα που σχηματίζουν ρηχές ρεματιές.

Η ονομασία «Αιγάλεω» προέρχεται από τα συνθετικά «αίγα» και «λέως», δηλαδή «λαός των κατσικιών», καθώς οι πρώτοι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής έβοσκαν εδώ τα κοπάδια τους.

Από την αρχαιότητα τα δύο βουνά είχαν στρατηγική σημασία, καθώς αποτελούσαν το φυσικό δυτικό σύνορο της πόλης των Αθηνών. Ανάμεσα στο Αιγάλεω και το Ποικίλο περνούσε η Ιερά Οδός, ο αρχαιότερος δρόμος της Ελλάδας, ενώ στην ίδια περιοχή βρίσκονταν το Ιερό της Αφροδίτης και το Ιερό του Δαφναίου Απόλλωνα. Το πέρασμα ήταν τειχισμένο για την προστασία της Αθήνας.

Το 480 π.Χ., ο βασιλιάς των Περσών Ξέρξης παρακολούθησε από κορυφή του Αιγάλεω τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, η οποία υπήρξε καταστροφική για τον περσικό στόλο και νικηφόρα για τους Έλληνες. Στους βυζαντινούς χρόνους ιδρύθηκε στην περιοχή η Ιερά Μονή Δαφνίου, πάνω στα ερείπια του αρχαίου ναού του Δαφναίου Απόλλωνα.

Μέχρι και τον 19ο αιώνα τα δύο βουνά καλύπτονταν από πυκνό δάσος. Μετά την εγκατάσταση των προσφύγων το 1923 ξεκίνησαν οι πρώτες έντονες ανθρώπινες πιέσεις. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής και ιδιαίτερα τον βαρύ χειμώνα του 1941, μεγάλες εκτάσεις αποψιλώθηκαν για την κάλυψη αναγκών θέρμανσης και επιβίωσης. Το βραχώδες έδαφος, σε συνδυασμό με την ανεξέλεγκτη βόσκηση, δεν επέτρεψε την αναγέννηση του δάσους στις περισσότερες περιοχές.

Ακόμη μεγαλύτερη πίεση δέχθηκε η περιοχή από τη δεκαετία του 1960 εξαιτίας της οικιστικής ανάπτυξης και της ανεξέλεγκτης λειτουργίας λατομείων για την κάλυψη των οικοδομικών αναγκών της Αθήνας. Στη θέση αρκετών από αυτά έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια χώροι άθλησης και αναψυχής.

Παρά την έντονη ανθρώπινη παρέμβαση, το βουνό κάθε άλλο παρά οικολογικά νεκρό είναι. Η μείωση της βόσκησης επέτρεψε την επανεμφάνιση σημαντικού μέρους της χλωρίδας που είχε σχεδόν εξαφανιστεί. Σήμερα ο επισκέπτης συναντά πυκνά πευκοδάση στις δυτικές πλαγιές, ενώ μεγάλο μέρος του βουνού καλύπτεται από θαμνώδη και ποώδη βλάστηση.

Η πανίδα παραμένει σχετικά περιορισμένη λόγω της μικρής έκτασης του ορεινού όγκου και περιλαμβάνει αλεπούδες, σκαντζόχοιρους και αρκετά είδη ερπετών. Παράλληλα, στην περιοχή απαντώνται αρπακτικά πτηνά όπως ξεφτέρια και γερακίνες, αλλά και οι χαρακτηριστικές νησιωτικές πέρδικες, οι οποίες δέχονται σημαντική πίεση από την παράνομη θήρα.

Η λεπτομερής καταγραφή της χλωρίδας των τελευταίων ετών αποκάλυψε έναν πραγματικό βοτανικό θησαυρό, με περίπου 750 είδη φυτών, εκ των οποίων τα 41 είναι ενδημικά της Ελλάδας.

Με αφετηρία τον σταθμό Μετρό Κορυδαλλός — ώστε να είναι δυνατή η πρόσβαση χωρίς τη χρήση αυτοκινήτου — η διαδρομή ανηφορίζει προς το όρος Αιγάλεω και εξερευνά τις πλαγιές του μέσα από ήπιους χωματόδρομους και άψογα σχεδιασμένα, καλοσυντηρημένα μονοπάτια, χάρη στη δράση της τοπικής ποδηλατικής κοινότητας.

Η διαδρομή σχηματίζει δύο κύκλους στα ψηλότερα σημεία του βουνού, συνδέοντας μερικά από τα πιο απολαυστικά μονοπάτια του Αιγάλεω, όπως τα “The Tortoise Trail”, “2-3”, “West Coast”, “Hunting”, “Too Soon” και τμήμα του “Mi Les Psemata”.

Τα μονοπάτια χαρακτηρίζονται από εξαιρετική ροή, συνεχείς εναλλαγές και περιορισμένες τεχνικές δυσκολίες, γεγονός που τα καθιστά ιδανικά ακόμη και για ποδήλατα τύπου hardtail.

Η διαδρομή δεν διαθέτει πηγές νερού, ενώ η περιοχή γίνεται ιδιαίτερα θερμή κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Συνιστάται η αποφυγή ανάβασης τις ώρες έντονης ηλιοφάνειας και η μεταφορά επαρκούς ποσότητας νερού.