ΔΥΤΙΚΟΣ ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ

Ο Παρνασσός αποτελεί το πιο προβεβλημένο βουνό της κεντρικής Ελλάδας και συγκαταλέγεται μεταξύ των 10 ψηλότερων βουνών της χώρας μας, με ψηλότερη κορυφή τη “Λιάκουρα” ή Λυκώρεια σε υψόμετρο 2457μ. Κατέχει κεντρική γεωγραφική θέση στην περιοχή της Στερεάς Ελλάδας και ουσιαστικά αποτελεί την νοτιοανατολική απόληξη του μεγάλου ορεογραφικού συμπλέγματος γνωστού ως “Ελληνίδες οροσειρές” το οποίο περιλαμβάνει την Πίνδο και τη Ρούμελη. Εξαπλώνεται εντός των ορίων τριών νομών, της Βοιωτίας, της Φωκίδας και της Φθιώτιδας και γειτνιάζει με τα βουνά του Ελικώνα (ΝΑ), της Κίρφης (Ν) και της Γκιώνας (ΒΔ).

Γεωμορφολογικά, ο Παρνασσός διακρίνεται σε δύο ενότητες, τον Ανατολικό και τον Δυτικό Παρνασσό. Ο ανατολικός χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο, με απόκρημνες και ψηλές κορυφές, ενώ στον δυτικό το ανάγλυφο είναι ομαλό και οι κορυφές μετά βίας ξεπερνούν τα 1700μ. Στο βουνό απαντάται μεγάλη ποικιλία οικοσυστημάτων και πλούσια βιοποικιλότητα, η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων 619 είδη φυτών εκ των οποίων και 10 τοπικά ενδημικά και 25 ενδημικά της Ελλάδας. Στον δυτικό Παρνασσό, κυριαρχούν τα πυκνά δάση Κεφαλληνιακής Ελάτης  τα οποία διακόπτονται σποραδικά από λιβάδια τα οποία αποτελούσαν τόπους έντονης βόσκησης μέχρι και τα μέσα του προηγούμενου αιώνα.

Ο Παρνασσός όπως και ο Όλυμπος, το κατεξοχήν βουνό των θεών, βρίθει αρχαίων μύθων και κατέχει εξέχουσα θέση στις μυθοποιημένες φυσικές οντότητες της αρχαίας Ελλάδας, αφού θεωρείται γιός του Ποσειδώνα και της νύμφης Κλεοδώρας. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Παρνασσός ήταν ηγέτης μιας πόλης που επλήγη από πλημμύρα και οι κάτοικοι της διασώθηκαν ακολουθώντας τα ουρλιαχτά λύκων που τους οδήγησαν σε ασφαλείς θέσεις στο βουνό (εξού και η αρχαία ονομασία της ψηλότερης κορυφής ως ‘Λυκ-ώρρεια’). Ετυμολογικά πάντως, η ρίζα ‘παρν-’ είναι πελασγικής προέλευσης και συνδέεται με την έννοια του δασώδους όρους (όπως και τα όρη Πάρνηθα και Πάρνωνας). Ένας άλλος μύθος αναφέρει ότι όταν ο Δίας αποφάσισε να καταστρέψει το διεφθαρμένο ανθρώπινο γένος με τον ονομαστό κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, ο Δευκαλίων, γιος του Προμηθέα, άκουσε τη συμβουλή του πατέρα του και έφτιαξε ένα πλοίο, στο οποίο επιβιβάστηκε ο ίδιος με τη γυναίκα του, την Πύρρα. Μετά από εννέα μερόνυχτα ασταμάτητης βροχής, την δέκατη, το πλοίο προσάραξε στον Παρνασσό, όπου ο Δευκαλίων έκανε θυσία προς τιμήν του Δία και ο θεός πραγματοποίησε την πρώτη ευχή του Δευκαλίωνα, να ξαναγίνει το ανθρώπινο γένος.

Αυτό που είναι λιγότερο γνωστό, είναι ότι η σύνδεση του βουνού με τις Μούσες αποτέλεσε το έναυσμα για τη νεότερη “μυθοποίησή” του με το ποιητικό-καλλιτεχνικό ρεύμα του 19ου αιώνα που ονομάστηκε «Παρνασσισμός». Η κίνηση του Παρνασσισμού εδραιώθηκε στη Γαλλία κατά τη δεκαετία 1866-1876 και αποτέλεσε μια αντίδραση στον ρομαντισμό. Οι παρνασσιστές άσκησαν αρκετά μεγάλη επίδραση στην πνευματική ζωή του Παρισιού, κυρίως με την εμμονή τους στη λεξιλογική και μετρική τελειότητα. Ο παρνασσισμός επηρέασε αρκετούς Γάλλους αλλά και Έλληνες ποιητές όπως ο Κωστής Παλαμάς. Το όνομα του βουνού (Mont Parnasse) δόθηκε επίσης και σε μια συνοικία του Παρισιού στην αριστερή όχθη του Σηκουάνα, στην οποία συνέρρεαν καλλιτέχνες και ποιητές, οι οποίοι απήγγειλαν δημόσια τα ποιήματά τους. Το Montparnasse είναι σήμερα μια από τις πιο ονομαστές συνοικίες της Πόλης του Φωτός και στο νεκροταφείο του είναι θαμμένοι πολλοί σημαντικοί άνθρωποι της τέχνης και του πνεύματος.

Σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, ο Παρνασσός αποτελούσε τον προμαχώνα των ελληνικών φύλων της νότιας Ελλάδας, έναντι των επιδρομέων από τον βορρά, με κορυφαίο γεγονός τη Μάχη των Θερμοπυλών το 480 π.Χ. κατά των Περσών. Το βουνό έπαιξε σπουδαίο ρόλο και στην Ελληνική Επανάσταση του 1821, αφού σε αυτό έλαβαν μέρος σπουδαίες μάχες μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων, με σπουδαιότερες τις μάχες της Αλαμάνας και της Γραβιάς. Καθοριστική σημασία έπαιξε επίσης ο Παρνασσός, όπως και τα υπόλοιπα βουνά της Ρούμελης κατά την περίοδο της εθνικής αντίστασης (1940-44), αφού από εδώ ξεκίνησε στην ουσία ο απελευθερωτικός αγώνας και πολλοί κάτοικοι της περιοχής συμμετείχαν ενεργά στον ΕΛΑΣ. Τη σπουδαία ιστορική περίοδο της αντίστασης στον Παρνασσό, περιγράφει ένας από τους σημαντικότερους καπετάνιους του ΕΛΑΣ, ο καπετάν Νικηφόρος, κατά κόσμον Δημήτρης Δημητρίου στο βιβλίο-πόνημα ‘Αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης’.

Με αφετηρία το Λιβάδι, η διαδρομή κυκλώνει το δυτικό τμήμα του Εθνικού Δρυμού του Παρνασσού. Στο μεγαλύτερο τμήμα της καλύπτεται από πανέμορφο  και πυκνό ελατοδάσος προσφέροντας σκιά τις περισσότερες ώρες της ημέρας. Οι χωματόδρομοι έχουν ήπιες κλίσεις και συντηρούνται συχνά επιτρέποντας την ποδηλασία χωρίς τεχνικές δυσκολίες. Η έκπληξη της διαδρομής βρίσκεται στο 15ο χλμ, καθώς ένας κακοτράχαλος χωματόδρομος  που κατηφορίζει σε υπέροχο λιβάδι, μας οδηγεί στην αρχή ενός παντελώς άγνωστου μονοπατιού το οποίο καταλήγει στο σπηλαιοβάραθρο Επτάστομο.