ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΑΓΡΑΦΑ

Η επίσκεψη στα Άγραφα μοιάζει με ένα ταξίδι στον χρόνο. Ξεκινάει από την Κρητιδική περίοδο, τότε που σχηματίζονταν ακόμα τα αλπικά βουνά, και συνεχίζει με σταθμούς που αναδεικνύουν την ένδοξη ιστορία και τον αγωνιστικό χαρακτήρα της περιοχής. Ιστορία συνυφασμένη με αντίσταση απέναντι σε κάθε μορφή καταπίεσης, από την εποχή της Οθωμανικής κυριαρχίας, που ποτέ δεν κατάφερε να υποτάξει τα Άγραφα, μέχρι την Κατοχή, όπου με τη δράση του ΕΛΑΣ, αποτέλεσαν μία από τις πρώτες ελεύθερες περιοχές της Ελλάδας. Και φτάνουμε στο σήμερα, όπου το μαζικό κίνημα #saveagrafa κατάφερε να αποτρέψει την καταστροφή των κορυφών για την παραγωγή λίγων ακόμη κιλοβατώρων, προς όφελος μιας ασύδοτης και χωρίς φραγμούς “πράσινης” ανάπτυξης.

Η ανατολική πλευρά των Αγράφων —γνωστά και ως Θεσσαλικά Άγραφα— ξεκινά από τη λίμνη Πλαστήρα και εκτείνεται σε μια αλυσίδα από κορυφές άνω των 2.000 μέτρων: Καράβα, Βουτσικάκι, Μπορλέρο, Καταραχιάς και Σβώνη. Παρότι η περιοχή φαντάζει απάτητη, ένα δίκτυο δρόμων έχει δημιουργηθεί για να εξυπηρετεί απομονωμένους οικισμούς και τους μετακινούμενους κτηνοτρόφους. Αυτό το μοναδικό και κατά κύριο λόγο άγνωστο οδικό δίκτυο είναι ιδανικό για ποδηλατικές περιπλανήσεις.

Ανάμεσα σε αυτές, ξεχωρίζει ίσως ο πιο εντυπωσιακός δρόμος των ελληνικών βουνών: η διάσχιση της Νιάλας. Σε υψόμετρο 1.700–1.900 μέτρων, περνά τόσο κοντά από τις κορυφές που έχεις την αίσθηση ότι μπορείς να τις αγγίξεις. Η θέα απλώνεται στον θεσσαλικό κάμπο και προς τις δυτικές κορυφές των Αγράφων. Αλλά η Νιάλα δεν είναι μόνο φύση. Είναι και ιστορία. Ιστορία συγκλονιστική, που γράφτηκε την άνοιξη του 1947, σε ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου (βλ. Η ιστορία της Νιάλας στη συνέχεια).

Για την ολοκλήρωση της προτεινόμενης διαδρομής απαιτούνται συνολικά 3 ημέρες ποδηλασίας. Τα μεγαλύτερα και πιο δύσκολα αναφορικά κομμάτια γίνονται σε ασφαλτόδρομους, ενώ όλες οι κατηφόρες είναι χωμάτινες και απολαυστικές. Οι περισσότεροι χωματόδρομοι συντηρούνται συχνά, αλλά η βατότητα τους ενδέχεται να επηρεαστεί από τις καιρικές συνθήκες και ιδιαίτερα από έντονα καιρικά φαινόμενα και ενδείκνυται και για ποδήλατα τύπου gravel.

Πηγές θα συναντήσετε σε τακτά χρονικά διαστήματα και δύο παγούρια είναι αρκετά ακόμη και τις πολύ ζέστες μέρες. Αντίθετα, οι επιλογές για έτοιμο φαγητό ή ανεφοδιασμό σε τρόφιμα είναι περιορισμένες και προτείνουμε να τηλεφωνήσετε στα σημεία που σκοπεύετε να γευματίσετε για να μην βρεθείτε προ εκπλήξεως.

1^η μέρα Μπελικομίτη – Άγραφα (44,2 km 1280↑ 1410↓)

Με αφετηρία το χωριό Μπελοκομίτη, ανηφορίζουμε για 13 χλμ σε ασφαλτόδρομο βορεινής έκθεσης μέχρι το διάσελο του Αγ. Νικολάου, πάνω από το χωριό Βραγγιανά, καλύπτοντας τα πρώτα 700 υψ. ανάβασης. Ακολουθεί το πιο ωραίο κομμάτι της διαδρομής, ένας χωματόδρομος ο οποίος περνά ανάμεσα στις ψηλότερες κορυφές των ανατολικών Αγράφων και την περίφημη Νιάλα και καταλήγει στον κτηνοτροφικό οικισμό Καμάρια.

Η ημέρα κλείνει με 16 χλμ απολαυστικής κατηφορικής διαδρομής μέχρι το χωριό Άγραφα, όχι από τον κεντρικό δρόμο, αλλά μέσω ενός άγνωστου χωματόδρομου που διασχίζει ρέματα, καταρράκτες και μέρη που σπάνια επισκέπτεται κανείς.

Στο χωριό υπάρχουν 3-4 ταβέρνες-καφενεία για φαγητό. Για διανυκτέρευση μπορείτε να επιλέξετε την εκκλησία αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου στην άκρη του χωριού ή, για μεγαλύτερη άνεση, τα ενοικιαζόμενα δωμάτια στους ξενώνες: “Κυρά Νίκη”(τηλ. 2237093209). και “Πύργος των Αγράφων” (τηλ. 2237093200).

2^η μέρα Άγραφα – Πετρίλο (33,5 km 1220↑ 890↓)

Η μέρα ξεκινά με απότομη κατάβαση προς τον Αγραφιώτη ποταμό, και στη συνέχεια ακολουθεί παραποτάμιος ασφαλτόδρομος βόρεια μέχρι τη διασταύρωση για Επινιανά. Εκεί ξεκινά το πρώτο χωμάτινο κομμάτι, με ανάβαση πλάι στον ποταμό έως το γραφικό χωριό Τροβάτο, όπου υπάρχουν δύο ταβέρνες. Προτείνεται η «Απόλαυση» στον πάνω μαχαλά (τηλ. 6976284947). Ακολουθεί δύσκολη ασφάλτινη ανάβαση (10 χλμ / +700μ) μέχρι το διάσελο «Τρία Σύνορα», αλλά η συνέχεια αποζημιώνει: ξεκούραστη κατάβαση μέσα από ελατοδάση και λιβάδια μέχρι το Πετρίλο, τον δεύτερο σταθμό της διαδρομής.

Στο χωριό υπάρχει το καφενείο-παντοπωλείο «Γκατζούδης», ένα αυθεντικό στέκι με ποδηλατική ιστορία – τα κύπελλα των παιδιών του ιδιοκτήτη κοσμούν το μαγαζί. Αν θέλετε καλό φαγητό και ζεστό κρεβάτι, συνεχίστε ως τη θέση Λιβάδια, όπου λειτουργεί η ταβέρνα–ξενώνας «Τα Λιβάδια» (τηλ. 6972 113659). Εναλλακτικά, λίγο πιο κάτω, θα βρείτε ένα προσεγμένο εκκλησάκι με τρεχούμενο νερό και στέγαστρο, ιδανικό για ελεύθερη διανυκτέρευση.

3^η μέρα Πετρίλο – Μπελοκομίτη (40,3 km 1320↑ 1520↓)

Με αφετηρία το Πετρίλο ή τα Λιβάδια, ανηφροίζουμε βόρεια για 10 χλμ ως το εκκλησάκι με το καταφύγιο των κυνηγών όπου και εγκαταλείπουμε τον ασφαλτόδρομο. Ο χωματόδρομος που ακολουθεί, ανηφορίζει για ακόμη 4 χλμ στις πλαγιές του όρους Βουτσικάκι, για να δώσει τη θέση του σε μια ατελείωτη χωμάτινη κατάβαση ως το χωριό Φυλακτή. Συνεχίζουμε την κατάβαση σε ασφαλτόδρομο για άλλα 3 χλμ και απομένει η τελευταία ανάβαση της διαδρομής ως το χωριό Νεράιδα. Λίγο έξω από το χωριό, μπαίνουμε σε δασικό δρόμο ο οποίος κατηφορίζει γλυκά και καταλήγει στο τέλος της διαδρομής.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η διαδρομή μπορεί να πραγματοποιηθεί και σε 2 ημέρες, διανυκτερεύοντας στο Τροβάτο αν κινηθούμε δεξιόστροφα ή στα Άγραφα αν επιλέξουμε αριστερόστροφη φορά. Επιπλέον, τα ασφάλτινα κομμάτια με εξαίρεση το τμήμα Μπελοκομίτη – Αγ. Νικόλαος, μπορούν να αντικατασταθούν με χωμάτινες επιλογές χωρίς ιδιαίτερες διαφορές στην συνολική απόσταση και τα υψομετρικά.